śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum|rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍāmaṇim||
nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā|bhaktiṃ prayaccha raghupungava nirbharāṃ me kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca||
atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam|sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi||
jāmavaṃta ke bacana suhāe|suni hanumaṃta hṛdaya ati bhāe||
taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī|sahi dukha kaṃda mūla phala khāī||
jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī|hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī||
yaha kahi nāi sabanhi kahuṃ māthā|caleu haraṣi hiyaṃ dhari raghunāthā||
siṃdhu tīra eka bhūdhara suṃdara|kautuka kūdi caḍheu tā ūpara||
bāra bāra raghubīra saṃbhārī|tarakeu pavanatanaya bala bhārī||
jehiṃ giri carana dei hanumaṃtā|caleu so gā pātāla turaṃtā||
jimi amogha raghupati kara bānā|ehī bhāṃti caleu hanumānā||
jalanidhi raghupati dūta bicārī|taiṃ maināka hohi śramahārī||
hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma|rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahāṃ biśrāma||
१
jāta pavanasuta devanha dekhā|jānaiṃ kahuṃ bala buddhi biseṣā||
surasā nāma ahinha kai mātā|paṭhainhi āi kahī tehiṃ bātā||
āju suranha mohi dīnha ahārā|sunata bacana kaha pavanakumārā||
rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ|sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṃ||
taba tava badana paiṭhihauṃ āī|satya kahauṃ mohi jāna de māī||
kabanehuṃ jatana dei nahiṃ jānā|grasasi na mohi kaheu hanumānā||
jojana bhari tehiṃ badanu pasārā|kapi tanu kīnha duguna bistārā||
soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayaū|turata pavanasuta battisa bhayaū||
jasa jasa surasā badanu baḍhāvā|tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā||
sata jojana tehiṃ ānana kīnhā|ati laghu rūpa pavanasuta līnhā||
badana paiṭhi puni bāhera āvā|māgā bidā tāhi siru nāvā||
mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā|budhi bala maramu tora mai pāvā||
rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna|āsiṣa deha gaī so haraṣi caleu hanumāna||
२
nisicari eka siṃdhu mahuṃ rahaī|kari māyā nabhu ke khaga gahaī||
jīva jaṃtu je gagana uḍāhīṃ|jala biloki tinha kai parichāhīṃ||
gahai chāhaṃ saka so na uḍāī|ehi bidhi sadā gaganacara khāī||
soi chala hanūmāna kahaṃ kīnhā|tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā||
tāhi māri mārutasuta bīrā|bāridhi pāra gayau matidhīrā||
tahāṃ jāi dekhī bana sobhā|guṃjata caṃcarīka madhu lobhā||
nānā taru phala phūla suhāe|khaga mṛga bṛṃda dekhi mana bhāe||
saila bisāla dekhi eka āgeṃ|tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgeṃ||
umā na kachu kapi kai adhikāī|prabhu pratāpa jo kālahi khāī||
giri para caḍhi laṃkā tehiṃ dekhī|kahi na jāi ati durga biseṣī||
ati utaṃga jalanidhi cahu pāsā|kanaka koṭa kara parama prakāsā||
kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṃdarāyatanā ghanā|cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā||gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai||bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai||
१
bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ|nara nāga sura gaṃdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṃ||kahuṃ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ|nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṃ||
२
kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahuṃ disi racchahīṃ|kahuṃ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṃ||ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī|raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī||
३
pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra|ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ paisāra||
३
masaka samāna rūpa kapi dharī|laṃkahi caleu sumiri naraharī||
nāma laṃkinī eka nisicarī|so kaha calesi mohi niṃdarī||
jānehi nahīṃ maramu saṭha morā|mora ahāra jahāṃ lagi corā||
muṭhikā eka mahā kapi hanī|rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī||
puni saṃbhāri uṭhi so laṃkā|jori pāni kara binaya saṃsakā||
jaba rāvanahi brahma bara dīnhā|calata biraṃci kahā mohi cīnhā||
bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre|taba jānesu nisicara saṃghāre||
tāta mora ati punya bahūtā|dekheuṃ nayana rāma kara dūtā||
tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṃga|tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṃga||
४
prabisi nagara kīje saba kājā|hṛdayaṃ rākhi kausalapura rājā||
garala sudhā ripu karahiṃ mitāī|gopada siṃdhu anala sitalāī||
garuḍa sumeru renū sama tāhī|rāma kṛpā kari citavā jāhī||
ati laghu rūpa dhareu hanumānā|paiṭhā nagara sumiri bhagavānā||
maṃdira maṃdira prati kari sodhā|dekhe jahaṃ tahaṃ aganita jodhā||
gayau dasānana maṃdira māhīṃ|ati bicitra kahi jāta so nāhīṃ||
sayana kie dekhā kapi tehī|maṃdira mahuṃ na dīkhi baidehī||
bhavana eka puni dīkha suhāvā|hari maṃdira tahaṃ bhinna banāvā||
rāmāyudha aṃkita gṛha sobhā barani na jāi|nava tulasikā bṛṃda tahaṃ dekhi haraṣi kapirāi||
५
laṃkā nisicara nikara nivāsā|ihāṃ kahāṃ sajjana kara bāsā||
mana mahuṃ taraka karai kapi lāgā|tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā||
rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā|hṛdayaṃ haraṣa kapi sajjana cīnhā||
ehi sana haṭhi karihauṃ pahicānī|sādhu te hoi na kāraja hānī||
bipra rupa dhari bacana sunāe|sunata bibhīṣaṇa uṭhi tahaṃ āe||
kari pranāma pūṃchī kusalāī|bipra kahahu nija kathā bujhāī||
kī tumha hari dāsanha mahaṃ koī|moreṃ hṛdaya prīti ati hoī||
kī tumha rāmu dīna anurāgī|āyahu mohi karana baḍabhāgī||
taba hanumaṃta kahī saba rāma kathā nija nāma|sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma||
६
sunahu pavanasuta rahani hamārī|jimi dasananhi mahuṃ jībha bicārī||
tāta kabahuṃ mohi jāni anāthā|karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā||
tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ|prīti na pada saroja mana māhīṃ||
aba mohi bhā bharosa hanumaṃtā|binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ saṃtā||
jau raghubīra anugraha kīnhā|tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā||
sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī|karahiṃ sadā sevaka para prītī||
kahahu kavana maiṃ parama kulīnā|kapi caṃcala sabahīṃ bidhi hīnā||
prāta lei jo nāma hamārā|tehi dina tāhi na milai ahārā||
asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra|kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra||
७
jānatahūṃ asa svāmi bisārī|phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī||
ehi bidhi kahata rāma guna grāmā|pāvā anirbācya biśrāmā||
puni saba kathā bibhīṣana kahī|jehi bidhi janakasutā tahaṃ rahī||
taba hanumaṃta kahā sunu bhrātā|dekhī cahauṃ jānakī mātā||
juguti bibhīṣana sakala sunāī|caleu pavanasuta bidā karāī||
kari soi rūpa gayau puni tahavāṃ|bana asoka sītā raha jahavāṃ||
dekhi manahi mahuṃ kīnha pranāmā|baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā||
kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī|japati hṛdayaṃ raghupati guna śrenī||
nija pada nayana dieṃ mana rāma pada kamala līna|parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna||
८
taru pallava mahuṃ rahā lukāī|karai bicāra karauṃ kā bhāī||
tehi avasara rāvanu tahaṃ āvā|saṃga nāri bahu kieṃ banāvā||
bahu bidhi khala sītahi samujhāvā|sāma dāna bhaya bheda dekhāvā||
kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī|maṃdodarī ādi saba rānī||
tava anucarīṃ karauṃ pana morā|eka bāra biloku mama orā||
tṛna dhari oṭa kahati baidehī|sumiri avadhapati parama sanehī||
sunu dasamukha khadyota prakāsā|kabahuṃ ki nalinī karai bikāsā||
asa mana samujhu kahati jānakī|khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī||
saṭha sūne hari ānehi mohi|adhama nilajja lāja nahiṃ tohī||
āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna|paruṣa bacana suni kāḍhi asi bolā ati khisiāna||
९
sītā taiṃ mama kṛta apamānā|kaṭihauṃ tava sira kaṭhina kṛpānā||
nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī|sumukhi hoti na ta jīvana hānī||
syāma saroja dāma sama suṃdara|prabhu bhuja kari kara sama dasakaṃdhara||
so bhuja kaṃṭha ki tava asi ghorā|sunu saṭha asa pravāna pana morā||
caṃdrahāsa haru mama paritāpaṃ|raghupati biraha anala saṃjātaṃ||
sītala nisita bahasi bara dhārā|kaha sītā haru mama dukha bhārā||
sunata bacana puni mārana dhāvā|mayatanayāṃ kahi nīti bujhāvā||
kahesi sakala nisicarinha bolāī|sītahi bahu bidhi trāsahu jāī||
māsa divasa mahuṃ kahā na mānā|tau maiṃ mārabi kāḍhi kṛpānā||
bhavana gayau dasakaṃdhara ihāṃ pisācini bṛṃda|sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu maṃda||
१०
trijaṭā nāma rācchasī ekā|rāma carana rati nipuna bibekā||
sabanhau boli sunāesi sapanā|sītahi sei karahu hita apanā||
sapaneṃ bānara laṃkā jārī|jātudhāna senā saba mārī||
khara ārūḍha nagana dasasīsā|muṃḍita sira khaṃḍita bhuja bīsā||
ehi bidhi so dacchina disi jāī|laṃkā manahuṃ bibhīṣana pāī||
nagara phirī raghubīra dohāī|taba prabhu sītā boli paṭhāī||
yaha sapanā meṃ kahauṃ pukārī|hoihi satya gaeṃ dina cārī||
tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ|janakasutā ke carananhi parīṃ||
jahaṃ tahaṃ gaīṃ sakala taba sītā kara mana soca|māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca||
११
trijaṭā sana bolī kara jorī|mātu bipati saṃgini taiṃ morī||
tajauṃ deha karu begi upāī|dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī||
āni kāṭha racu citā banāī|mātu anala puni dehi lagāī||
satya karahi mama prīti sayānī|sunai ko śravana sūla sama bānī||
sunata bacana pada gahi samujhāesi|prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi||
nisi na anala mila sunu sukumārī|asa kahi so nija bhavana sidhārī||
kaha sītā bidhi bhā pratikūlā|milahi na pāvaka miṭihi na sūlā||
dekhiata pragaṭa gagana aṃgārā|avani na āvata ekau tārā||
pāvakamaya sasi stravata na āgī|mānahuṃ mohi jāni hatabhāgī||
sunahi binaya mama biṭapa asokā|satya nāma karu haru mama sokā||
nūtana kisalaya anala samānā|dehi agini jani karahi nidānā||
dekhi parama birahākula sītā|so chana kapihi kalapa sama bītā||
kapi kari hṛdayaṃ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba|janu asoka aṃgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu||
१२
taba dekhī mudrikā manohara|rāma nāma aṃkita ati suṃdara||
cakita citava mudarī pahicānī|haraṣa biṣāda hṛdayaṃ akulānī||
jīti ko sakai ajaya raghurāī|māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī||
sītā mana bicāra kara nānā|madhura bacana boleu hanumānā||
rāmacaṃdra guna baranaiṃ lāgā|sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā||
lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī|ādihu teṃ saba kathā sunāī||
śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī|kahi so pragaṭa hoti kina bhāī||
taba hanumaṃta nikaṭa cali gayaū|phiri baiṃṭhīṃ mana bisamaya bhayaū||
rāma dūta maiṃ mātu jānakī|satya sapatha karunānidhāna kī||
yaha mudrikā mātu maiṃ ānī|dīnhi rāma tumha kahaṃ sahidānī||
nara bānarahi saṃga kahu kaiseṃ|kahi kathā bhai saṃgati jaiseṃ||
kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa||jānā mana krama bacana yaha kṛpāsiṃdhu kara dāsa||
१३
harijana jāni prīti ati gāḍhī|sajala nayana pulakāvali bāḍhī||
būḍata biraha jaladhi hanumānā|bhayau tāta moṃ kahuṃ jalajānā||
aba kahu kusala jāuṃ balihārī|anuja sahita sukha bhavana kharārī||
komalacita kṛpāla raghurāī|kapi kehi hetu dharī niṭhurāī||
sahaja bāni sevaka sukha dāyaka|kabahuṃka surati karata raghunāyaka||
kabahuṃ nayana mama sītala tātā|hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā||
bacanu na āva nayana bhare bārī|ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī||
dekhi parama birahākula sītā|bolā kapi mṛdu bacana binītā||
mātu kusala prabhu anuja sametā|tava dukha dukhī sukṛpā niketā||
jani jananī mānahu jiyaṃ ūnā|tumha te premu rāma keṃ dūnā||
raghupati kara saṃdesu aba sunu jananī dhari dhīra|asa kahi kapi gada gada bhayau bhare bilocana nīra||
१४
kaheu rāma biyoga tava sītā|mo kahuṃ sakala bhae biparītā||
nava taru kisalaya manahuṃ kṛsānū|kālanisā sama nisi sasi bhānū||
kubalaya bipina kuṃta bana sarisā|bārida tapata tela janu barisā||
je hita rahe karata tei pīrā|uraga svāsa sama tribidha samīrā||
kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī|kāhi kahauṃ yaha jāna na koī||
tattva prema kara mama aru torā|jānata priyā eku manu morā||
so manu sadā rahata tohi pāhīṃ|jānu prīti rasu etenahi māhīṃ||
prabhu saṃdesu sunata baidehī|magana prema tana sudhi nahiṃ tehī||
kaha kapi hṛdayaṃ dhīra dharu mātā|sumiru rāma sevaka sukhadātā||
ura ānahu raghupati prabhutāī|suni mama bacana tajahu kadarāī||
nisicara nikara pataṃga sama raghupati bāna kṛsānu|jananī hṛdayaṃ dhīra dharu jare nisācara jānu||
१५
jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī|karate nahiṃ bilaṃbu raghurāī||
rāmabāna rabi ueṃ jānakī|tama barūtha kahaṃ jātudhāna kī||
abahiṃ mātu maiṃ jāuṃ lavāī|prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī||
kachuka divasa jananī dharu dhīrā|kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā||
nisicara māri tohi lai jaihahiṃ|tihuṃ pura nāradādi jasu gaihahiṃ||
haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā|jātudhāna ati bhaṭa balavānā||
moreṃ hṛdaya parama saṃdehā|suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā||
kanaka bhūdharākāra sarīrā|samara bhayaṃkara atibala bīrā||
sītā mana bharosa taba bhayaū|puni laghu rūpa pavanasuta layaū||
sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla|prabhu pratāpa teṃ garuḍahi khāi parama laghu byāla||
१६
mana saṃtoṣa sunata kapi bānī|bhagati pratāpa teja bala sānī||
āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā|hohu tāta bala sīla nidhānā||
ajara amara gunanidhi suta hohū|karahuṃ bahuta raghunāyaka chohū||
karahuṃ kṛpā prabhu asa suni kānā|nirbhara prema magana hanumānā||
bāra bāra nāesi pada sīsā|bolā bacana jori kara kīsā||
aba kṛtakṛtya bhayauṃ maiṃ mātā|āsiṣa tava amogha bikhyātā||
sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā|lāgi dekhi suṃdara phala rūkhā||
sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī|parama subhaṭa rajanīcara bhārī||
tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ|jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīṃ||
dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu|raghupati carana hṛdayaṃ dhari tāta madhura phala khāhu||
१७
caleu nāi siru paiṭheu bāgā|phala khāesi taru toraiṃ lāgā||
rahe tahāṃ bahu bhaṭa rakhavāre|kachu māresi kachu jāi pukāre||
nātha eka āvā kapi bhārī|tehiṃ asoka bāṭikā ujārī||
khāesi phala aru biṭapa upāre|racchaka mardi mardi mahi ḍāre||
suni rāvana paṭhae bhaṭa nānā|tinhahi dekhi garjeu hanumānā||
saba rajanīcara kapi saṃghāre|gae pukārata kachu adhamāre||
puni paṭhayau tehiṃ acchakumārā|calā saṃga lai subhaṭa apārā||
āvata dekhi biṭapa gahi tarjā|tāhi nipāti mahādhuni garjā||
kachu māresi kachu mardesi kachu milaesi dhari dhūri|kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri||
१८
suni suta badha laṃkesa risānā|paṭhaesi meghanāda balavānā||
mārasi jani suta bāṃdhesu tāhī|dekhia kapihi kahāṃ kara āhī||
calā iṃdrajita atulita jodhā|baṃdhu nidhana suni upajā krodhā||
kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā|kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā||
ati bisāla taru eka upārā|biratha kīnha laṃkesa kumārā||
rahe mahābhaṭa tāke saṃgā|gahi gahi kapi mardai nija aṃgā||
tinhahi nipāti tāhi sana bājā|bhire jugala mānahuṃ gajarājā||
muṭhikā māri caḍhā taru jāī|tāhi eka chana muruchā āī||
uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā|jīti na jāi prabhaṃjana jāyā||
brahma astra tehiṃ sāṃdhā kapi mana kīnha bicāra|jauṃ na brahmasara mānauṃ mahimā miṭai apāra||
१९
brahmabāna kapi kahuṃ tehi mārā|paratihuṃ bāra kaṭaku saṃghārā||
tehi dekhā kapi muruchita bhayaū|nāgapāsa bāṃdhesi lai gayaū||
jāsu nāma japi sunahu bhavānī|bhava baṃdhana kāṭahiṃ nara gyānī||
tāsu dūta ki baṃdha taru āvā|prabhu kāraja lagi kapihiṃ baṃdhāvā||
kapi baṃdhana suni nisicara dhāe|kautuka lāgi sabhāṃ saba āe||
dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī|kahi na jāi kachu ati prabhutāī||
kara joreṃ sura disipa binītā|bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā||
dekhi pratāpa na kapi mana saṃkā|jimi ahigana mahuṃ garuḍa asaṃkā||
kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda|suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdayaṃ biṣāda||
२०
kaha laṃkesa kavana taiṃ kīsā|kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā||
kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī|dekhauṃ ati asaṃka saṭha tohī||
māre nisicara kehiṃ aparādhā|kahu saṭha tohi na prāna kai bādhā||
suna rāvana brahmāṃḍa nikāyā|pāi jāsu bala biracita māyā||
jākeṃ bala biraṃci hari īsā|pālata sṛjata harata dasasīsā||
jā bala sīsa dharata sahasānana|aṃḍakosa sameta giri kānana||
dharai jo bibidha deha suratrātā|tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā||
hara kodaṃḍa kaṭhina jehi bhaṃjā|tehi sameta nṛpa dala mada gaṃjā||
khara dūṣana trisirā aru bālī|badhe sakala atulita balasālī||
jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri|tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri||
२१
jānauṃ maiṃ tumhāri prabhutāī|sahasabāhu sana parī larāī||
samara bāli sana kari jasu pāvā|suni kapi bacana bihasi biharāvā||
khāyauṃ phala prabhu lāgī bhūṃkhā|kapi subhāva teṃ toreuṃ rūkhā||
saba keṃ deha parama priya svāmī|mārahiṃ mohi kumāraga gāmī||
jinha mohi mārā te maiṃ māre|tehi para bāṃdheu tanayaṃ tumhāre||
mohi na kachu bāṃdhe kai lājā|kīnha cahauṃ nija prabhu kara kājā||
binatī karauṃ jori kara rāvana|sunahu māna taji mora sikhāvana||
dekhahu tumha nija kulahi bicārī|bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī||
jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī|jo sura asura carācara khāī||
tāsoṃ bayaru kabahuṃ nahiṃ kījai|more kaheṃ jānakī dījai||
pranatapāla raghunāyaka karunā siṃdhu kharāri|gaeṃ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri||
२२
rāma carana paṃkaja ura dharahū|laṃkā acala rāja tumha karahū||
riṣi pulista jasu bimala maṃyakā|tehi sasi mahuṃ jani hohu kalaṃkā||
rāma nāma binu girā na sohā|dekhu bicāri tyāgi mada mohā||
basana hīna nahiṃ soha surārī|saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī||
rāma bimukha saṃpati prabhutāī|jāi rahī pāī binu pāī||
sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ|baraṣi gae puni tabahiṃ sukhāhīṃ||
sunu dasakaṃṭha kahauṃ pana ropī|bimukha rāma trātā nahiṃ kopī||
saṃkara sahasa biṣnu aja tohī|sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī||
mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna|bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā siṃdhu bhagavāna||
२३
jadapi kahi kapi ati hita bānī|bhagati bibeka birati naya sānī||
bolā bihasi mahā abhimānī|milā hamahi kapi gura baḍa gyānī||
mṛtyu nikaṭa āī khala tohī|lāgesi adhama sikhāvana mohī||
ulaṭā hoihi kaha hanumānā|matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā||
suni kapi bacana bahuta khisiānā|begi na harahuṃ mūḍha kara prānā||
sunata nisācara mārana dhāe|sacivanha sahita bibhīṣanu āe||
nāi sīsa kari binaya bahūtā|nīti birodha na māria dūtā||
āna daṃḍa kachu karia gosāṃī|sabahīṃ kahā maṃtra bhala bhāī||
sunata bihasi bolā dasakaṃdhara|aṃga bhaṃga kari paṭhaia baṃdara||
kapi keṃ mamatā pūṃcha para sabahi kahauṃ samujhāi|tela bori paṭa bāṃdhi puni pāvaka dehu lagāi||
२४
pūṃchahīna bānara tahaṃ jāihi|taba saṭha nija nāthahi lai āihi||
jinha kai kīnhasi bahuta baḍāī|dekheuṃ maiṃ tinha kai prabhutāī||
bacana sunata kapi mana musukānā|bhai sahāya sārada maiṃ jānā||
jātudhāna suni rāvana bacanā|lāge racaiṃ mūḍha soi racanā||
rahā na nagara basana ghṛta telā|bāḍhī pūṃcha kīnha kapi khelā||
kautuka kahaṃ āe purabāsī|mārahiṃ carana karahiṃ bahu hāṃsī||
bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī|nagara pheri puni pūṃcha prajārī||
pāvaka jarata dekhi hanumaṃtā|bhayau parama laghu rupa turaṃtā||
nibuki caḍheu kapi kanaka aṭārīṃ|bhaī sabhīta nisācara nārīṃ||
hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa|aṭṭahāsa kari garjā kapi baḍhi lāga akāsa||
२५
deha bisāla parama haruāī|maṃdira teṃ maṃdira caḍha dhāī||
jarai nagara bhā loga bihālā|jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā||
tāta mātu hā sunia pukārā|ehi avasara ko hamahi ubārā||
hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī|bānara rūpa dhareṃ sura koī||
sādhu avagyā kara phalu aisā|jarai nagara anātha kara jaisā||
jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ|eka bibhīṣana kara gṛha nāhīṃ||
tā kara dūta anala jehiṃ sirijā|jarā na so tehi kārana girijā||
ulaṭi palaṭi laṃkā saba jārī|kūdi parā puni siṃdhu majhārī||
pūṃcha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori|janakasutā ke āgeṃ ṭhāḍha bhayau kara jori||
२६
mātu mohi dīje kachu cīnhā|jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā||
cūḍāmani utāri taba dayaū|haraṣa sameta pavanasuta layaū||
kahehu tāta asa mora pranāmā|saba prakāra prabhu pūranakāmā||
dīna dayāla biridu saṃbhārī|harahu nātha mama saṃkaṭa bhārī||
tāta sakrasuta kathā sunāehu|bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu||
māsa divasa mahuṃ nāthu na āvā|tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā||
kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā|tumhahū tāta kahata aba jānā||
tohi dekhi sītali bhai chātī|puni mo kahuṃ soi dinu so rātī||
janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha|carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha||
२७
calata mahādhuni garjesi bhārī|garbha stravahiṃ suni nisicara nārī||
nāghi siṃdhu ehi pārahi āvā|sabada kilakilā kapinha sunāvā||
haraṣe saba biloki hanumānā|nūtana janma kapinha taba jānā||
mukha prasanna tana teja birājā|kīnhesi rāmacandra kara kājā||
mile sakala ati bhae sukhārī|talaphata mīna pāva jimi bārī||
cale haraṣi raghunāyaka pāsā|pūṃchata kahata navala itihāsā||
taba madhubana bhītara saba āe|aṃgada saṃmata madhu phala khāe||
rakhavāre jaba barajana lāge|muṣṭi prahāra hanata saba bhāge||
jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja|suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja||
२८
jauṃ na hoti sītā sudhi pāī|madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī||
ehi bidhi mana bicāra kara rājā|āi gae kapi sahita samājā||
āi sabanhi nāvā pada sīsā|mileu sabanhi ati prema kapīsā||
pūṃchī kusala kusala pada dekhī|rāma kṛpāṃ bhā kāju biseṣī||
nātha kāju kīnheu hanumānā|rākhe sakala kapinha ke prānā||
suni sugrīva bahuri tehi mileū|kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū||
rāma kapinha jaba āvata dekhā|kieṃ kāju mana haraṣa biseṣā||
phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī|pare sakala kapi carananhi jāī||
prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puṃja|pūṃchī kusala nātha aba kusala dekhi pada kaṃja||
२९
jāmavaṃta kaha sunu raghurāyā|jā para nātha karahu tumha dāyā||
tāhi sadā subha kusala niraṃtara|sura nara muni prasanna tā ūpara||
soi bijaī binaī guna sāgara|tāsu sujasu treloka ujāgara||
prabhu kīṃ kṛpā bhayau sabu kājū|janma hamāra suphala bhā ājū||
nātha pavanasuta kīnhi jo karanī|sahasahuṃ mukha na jāi so baranī||
pavanatanaya ke carita suhāe|jāmavaṃta raghupatihi sunāe||
sunata kṛpānidhi mana ati bhāe|puni hanumāna haraṣi hiyaṃ lāe||
kahahu tāta kehi bhāṃti jānakī|rahati karati racchā svaprāna kī||
nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa|locana nija pada jaṃtrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa||
३०
calata mohi cūḍāmani dīnhī|raghupati hṛdayaṃ lāi soi līnhī||
nātha jugala locana bhari bārī|bacana kahe kachu janakakumārī||
anuja sameta gahehu prabhu caranā|dīna baṃdhu pranatārati haranā||
mana krama bacana carana anurāgī|kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī||
avaguna eka mora maiṃ mānā|bichurata prāna na kīnha payānā||
nātha so nayananhi ko aparādhā|nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā||
biraha agini tanu tūla samīrā|svāsa jarai chana māhiṃ sarīrā||
nayana stravahi jalu nija hita lāgī|jaraiṃ na pāva deha birahāgī||
sītā ke ati bipati bisālā|binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā||
nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti|begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti||
३१
suni sītā dukha prabhu sukha ayanā|bhari āe jala rājiva nayanā||
bacana kāṃya mana mama gati jāhī|sapanehuṃ būjhia bipati ki tāhī||
kaha hanumaṃta bipati prabhu soī|jaba tava sumirana bhajana na hoī||
ketika bāta prabhu jātudhāna kī|ripuhi jīti ānibī jānakī||
sunu kapi tohi samāna upakārī|nahiṃ kou sura nara muni tanudhārī||
prati upakāra karauṃ kā torā|sanamukha hoi na sakata mana morā||
sunu suta urina maiṃ nāhīṃ|dekheuṃ kari bicāra mana māhīṃ||
puni puni kapihi citava suratrātā|locana nīra pulaka ati gātā||
suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumaṃta|carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavaṃta||
३२
bāra bāra prabhu cahai uṭhāvā|prema magana tehi uṭhaba na bhāvā||
prabhu kara paṃkaja kapi keṃ sīsā|sumiri so dasā magana gaurīsā||
sāvadhāna mana kari puni saṃkara|lāge kahana kathā ati suṃdara||
kapi uṭhāi prabhu hṛdayaṃ lagāvā|kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā||
kahu kapi rāvana pālita laṃkā|kehi bidhi daheu durga ati baṃkā||
prabhu prasanna jānā hanumānā|bolā bacana bigata abhimānā||
sākhāmṛga ke baḍi manusāī|sākhā teṃ sākhā para jāī||
nāghi siṃdhu hāṭakapura jārā|nisicara gana bidhi bipina ujārā||
so saba tava pratāpa raghurāī|nātha na kachū mori prabhutāī||
tā kahuṃ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula|taba prabhāvaṃ baḍavānalahiṃ jāri sakai khalu tūla||
३३
nātha bhagati ati sukhadāyanī|dehu kṛpā kari anapāyanī||
suni prabhu parama sarala kapi bānī|evamastu taba kaheu bhavānī||
umā rāma subhāu jehiṃ jānā|tāhi bhajanu taji bhāva na ānā||
yaha saṃvāda jāsu ura āvā|raghupati carana bhagati soi pāvā||
suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛṃdā|jaya jaya jaya kṛpāla sukhakaṃdā||
taba raghupati kapipatihi bolāvā|kahā calaiṃ kara karahu banāvā||
aba bilaṃbu kehi kārana kīje|turata kapinha kahuṃ āyasu dīje||
kautuka dekhi sumana bahu baraṣī|nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī||
kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha|nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha||
३४
prabhu pada paṃkaja nāvahiṃ sīsā|garajahiṃ bhālu mahābala kīsā||
dekhī rāma sakala kapi senā|citai kṛpā kari rājiva nainā||
rāma kṛpā bala pāi kapiṃdā|bhae pacchajuta manahuṃ giriṃdā||
haraṣi rāma taba kīnha payānā|saguna bhae suṃdara subha nānā||
jāsu sakala maṃgalamaya kītī|tāsu payāna saguna yaha nītī||
prabhu payāna jānā baidehīṃ|pharaki bāma aṃga janu kahi dehīṃ||
joi joi saguna jānakihi hoī|asaguna bhayau rāvanahi soī||
calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā|garjahi bānara bhālu apārā||
nakha āyudha giri pādapadhārī|cale gagana mahi icchācārī||
keharināda bhālu kapi karahīṃ|ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīṃ||
cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare|mana haraṣa sabha gaṃdharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare||kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ|jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīṃ||
१
sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohaī|gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohaī||raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī|janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī||
२
ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra|jahaṃ tahaṃ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra||
३५
uhāṃ nisācara rahahiṃ sasaṃkā|jaba te jāri gayau kapi laṃkā||
nija nija gṛhaṃ saba karahiṃ bicārā|nahiṃ nisicara kula kera ubārā||
jāsu dūta bala barani na jāī|tehi āeṃ pura kavana bhalāī||
dūtanhi sana suni purajana bānī|maṃdodarī adhika akulānī||
rahasi jori kara pati paga lāgī|bolī bacana nīti rasa pāgī||
kaṃta karaṣa hari sana pariharahū|mora kahā ati hita hiyaṃ dharahu||
samujhata jāsu dūta kai karanī|stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī||
tāsu nāri nija saciva bolāī|paṭhavahu kaṃta jo cahahu bhalāī||
taba kula kamala bipina dukhadāī|sītā sīta nisā sama āī||
sunahu nātha sītā binu dīnheṃ|hita na tumhāra saṃbhu aja kīnheṃ||
-rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka|jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka||
३६
śravana sunī saṭha tā kari bānī|bihasā jagata bidita abhimānī||
sabhaya subhāu nāri kara sācā|maṃgala mahuṃ bhaya mana ati kācā||
jauṃ āvai markaṭa kaṭakāī|jiahiṃ bicāre nisicara khāī||
kaṃpahiṃ lokapa jākī trāsā|tāsu nāri sabhīta baḍi hāsā||
asa kahi bihasi tāhi ura lāī|caleu sabhāṃ mamatā adhikāī||
maṃdodarī hṛdayaṃ kara ciṃtā|bhayau kaṃta para bidhi biparītā||
baiṭheu sabhāṃ khabari asi pāī|siṃdhu pāra senā saba āī||
būjhesi saciva ucita mata kahahū|te saba haṃse maṣṭa kari rahahū||
jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ|nara bānara kehi lekhe māhī||
saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa|rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa||
३७
soi rāvana kahuṃ bani sahāī|astuti karahiṃ sunāi sunāī||
avasara jāni bibhīṣanu āvā|bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā||
puni siru nāi baiṭha nija āsana|bolā bacana pāi anusāsana||
jau kṛpāla pūṃchihu mohi bātā|mati anurupa kahauṃ hita tātā||
jo āpana cāhai kalyānā|sujasu sumati subha gati sukha nānā||
so paranāri lilāra gosāīṃ|tajau cauthi ke caṃda ki nāī||
caudaha bhuvana eka pati hoī|bhūtadroha tiṣṭai nahiṃ soī||
guna sāgara nāgara nara joū|alapa lobha bhala kahai na koū||
kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke paṃtha|saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi saṃta||
३८
tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā|bhuvanesvara kālahu kara kālā||
brahma anāmaya aja bhagavaṃtā|byāpaka ajita anādi anaṃtā||
go dvija dhenu deva hitakārī|kṛpāsiṃdhu mānuṣa tanudhārī||
jana raṃjana bhaṃjana khala brātā|beda dharma racchaka sunu bhrātā||
tāhi bayaru taji nāia māthā|pranatārati bhaṃjana raghunāthā||
dehu nātha prabhu kahuṃ baidehī|bhajahu rāma binu hetu sanehī||
sarana gaeṃ prabhu tāhu na tyāgā|bisva droha kṛta agha jehi lāgā||
jāsu nāma traya tāpa nasāvana|soi prabhu pragaṭa samujhu jiyaṃ rāvana||
bāra bāra pada lāgauṃ binaya karauṃ dasasīsa|parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa||
३९ (क)
muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhaī yaha bāta|turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta||
३९ (ख)
mālyavaṃta ati saciva sayānā|tāsu bacana suni ati sukha mānā||
tāta anuja tava nīti bibhūṣana|so ura dharahu jo kahata bibhīṣana||
ripu utakaraṣa kahata saṭha doū|dūri na karahu ihāṃ hai koū||
mālyavaṃta gṛha gayau bahorī|kahai bibhīṣanu puni kara jorī||
sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ|nātha purāna nigama asa kahahīṃ||
jahāṃ sumati tahaṃ saṃpati nānā|jahāṃ kumati tahaṃ bipati nidānā||
tava ura kumati basī biparītā|hita anahita mānahu ripu prītā||
kālarāti nisicara kula kerī|tehi sītā para prīti ghanerī||
tāta carana gahi māgauṃ rākhahu mora dulāra|sīta dehu rāma kahuṃ ahita na hoi tumhāra||
४०
budha purāna śruti saṃmata bānī|kahī bibhīṣana nīti bakhānī||
sunata dasānana uṭhā risāī|khala tohi nikaṭa mutyu aba āī||
jiasi sadā saṭha mora jiāvā|ripu kara paccha mūḍha tohi bhāvā||
kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ|bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī||
mama pura basi tapasinha para prītī|saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī||
asa kahi kīnhesi carana prahārā|anuja gahe pada bārahiṃ bārā||
umā saṃta kai ihai baḍāī|maṃda karata jo karai bhalāī||
tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā|rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā||
saciva saṃga lai nabha patha gayaū|sabahi sunāi kahata asa bhayaū||
rāmu satyasaṃkalpa prabhu sabhā kālabasa tori|mai raghubīra sarana aba jāuṃ dehu jani khori||
४१
asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ|āyūhīna bhae saba tabahīṃ||
sādhu avagyā turata bhavānī|kara kalyāna akhila kai hānī||
rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā|bhayau bibhava binu tabahiṃ abhāgā||
caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ|karata manoratha bahu mana māhīṃ||
dekhihauṃ jāi carana jalajātā|aruna mṛdula sevaka sukhadātā||
je pada parasi tarī riṣinārī|daṃḍaka kānana pāvanakārī||
je pada janakasutāṃ ura lāe|kapaṭa kuraṃga saṃga dhara dhāe||
hara ura sara saroja pada jeī|ahobhāgya mai dekhihauṃ teī||
jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi|te pada āju bilokihauṃ inha nayananhi aba jāi||
४२
ehi bidhi karata saprema bicārā|āyau sapadi siṃdhu ehiṃ pārā||
kapinha bibhīṣanu āvata dekhā|jānā kou ripu dūta biseṣā||
tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe|samācāra saba tāhi sunāe||
kaha sugrīva sunahu raghurāī|āvā milana dasānana bhāī||
kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā|kahai kapīsa sunahu naranāhā||
jāni na jāi nisācara māyā|kāmarūpa kehi kārana āyā||
bheda hamāra lena saṭha āvā|rākhia bāṃdhi mohi asa bhāvā||
sakhā nīti tumha nīki bicārī|mama pana saranāgata bhayahārī||
suni prabhu bacana haraṣa hanumānā|saranāgata bacchala bhagavānā||
saranāgata kahuṃ je tajahiṃ nija anahita anumāni|te nara pāvaṃra pāpamaya tinhahi bilokata hāni||
४३
koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū|āeṃ sarana tajauṃ nahiṃ tāhū||
sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ|janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīṃ||
pāpavaṃta kara sahaja subhāū|bhajanu mora tehi bhāva na kāū||
jauṃ pai duṣṭahṛdaya soi hoī|moreṃ sanamukha āva ki soī||
nirmala mana jana so mohi pāvā|mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā||
bheda lena paṭhavā dasasīsā|tabahuṃ na kachu bhaya hāni kapīsā||
jaga mahuṃ sakhā nisācara jete|lachimanu hanai nimiṣa mahuṃ tete||
jauṃ sabhīta āvā saranāī|rakhihauṃ tāhi prāna kī nāī||
ubhaya bhāṃti tehi ānahu haṃsi kaha kṛpāniketa|jaya kṛpāla kahi cale aṃgada hanū sameta||
४४
sādara tehi āgeṃ kari bānara|cale jahāṃ raghupati karunākara||
dūrihi te dekhe dvau bhrātā|nayanānaṃda dāna ke dātā||
bahuri rāma chabidhāma bilokī|raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī||
bhuja pralaṃba kaṃjāruna locana|syāmala gāta pranata bhaya mocana||
siṃgha kaṃdha āyata ura sohā|ānana amita madana mana mohā||
nayana nīra pulakita ati gātā|mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā||
nātha dasānana kara maiṃ bhrātā|nisicara baṃsa janama suratrātā||
sahaja pāpapriya tāmasa dehā|jathā ulūkahi tama para nehā||
śravana sujasu suni āyauṃ prabhu bhaṃjana bhava bhīra|trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra||
४५
asa kahi karata daṃḍavata dekhā|turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā||
dīna bacana suni prabhu mana bhāvā|bhuja bisāla gahi hṛdayaṃ lagāvā||
anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī|bole bacana bhagata bhayahārī||
kahu laṃkesa sahita parivārā|kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā||
khala maṃḍalīṃ basahu dinu rātī|sakhā dharama nibahai kehi bhāṃtī||
maiṃ jānauṃ tumhāri saba rītī|ati naya nipuna na bhāva anītī||
baru bhala bāsa naraka kara tātā|duṣṭa saṃga jani dei bidhātā||
aba pada dekhi kusala raghurāyā|jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā||
taba lagi kusala na jīva kahuṃ sapanehuṃ mana biśrāma|jaba lagi bhajata na rāma kahuṃ soka dhāma taji kāma||
४६
taba lagi hṛdayaṃ basata khala nānā|lobha moha macchara mada mānā||
jaba lagi ura na basata raghunāthā|dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā||
mamatā taruna tamī aṃdhiārī|rāga dveṣa ulūka sukhakārī||
taba lagi basati jīva mana māhīṃ|jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīṃ||
aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre|dekhi rāma pada kamala tumhāre||
tumha kṛpāla jā para anukūlā|tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā||
maiṃ nisicara ati adhama subhāū|subha ācaranu kīnha nahiṃ kāū||
jāsu rūpa muni dhyāna na āvā|tehiṃ prabhu haraṣi hṛdayaṃ mohi lāvā||
-ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puṃja|dekheuṃ nayana biraṃci siba sebya jugala pada kaṃja||
४७
sunahu sakhā nija kahauṃ subhāū|jāna bhusuṃḍi saṃbhu girijāū||
jauṃ nara hoi carācara drohī|āve sabhaya sarana taki mohī||
taji mada moha kapaṭa chala nānā|karauṃ sadya tehi sādhu samānā||
jananī janaka baṃdhu suta dārā|tanu dhanu bhavana suhrada parivārā||
saba kai mamatā tāga baṭorī|mama pada manahi bāṃdha bari ḍorī||
samadarasī icchā kachu nāhīṃ|haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīṃ||
asa sajjana mama ura basa kaiseṃ|lobhī hṛdayaṃ basai dhanu jaiseṃ||
tumha sārikhe saṃta priya moreṃ|dharauṃ deha nahiṃ āna nihoreṃ||
saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛḍha nema|te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema||
४८
sunu laṃkesa sakala guna toreṃ|tāteṃ tumha atisaya priya moreṃ||
rāma bacana suni bānara jūthā|sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā||
sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī|nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī||
pada aṃbuja gahi bārahiṃ bārā|hṛdayaṃ samāta na premu apārā||
sunahu deva sacarācara svāmī|pranatapāla ura aṃtarajāmī||
ura kachu prathama bāsanā rahī|prabhu pada prīti sarita so bahī||
aba kṛpāla nija bhagati pāvanī|dehu sadā siva mana bhāvanī||
evamastu kahi prabhu ranadhīrā|māgā turata siṃdhu kara nīrā||
jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ|mora darasu amogha jaga māhīṃ||
asa kahi rāma tilaka tehi sārā|sumana bṛṣṭi nabha bhaī apārā||
rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṃḍa|jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṃḍa||
४९ (क)
jo saṃpati siva rāvanahi dīnhi dieṃ dasa mātha|soi saṃpadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha||
४९ (ख)
asa prabhu chāḍi bhajahiṃ je ānā|te nara pasu binu pūṃcha biṣānā||
nija jana jāni tāhi apanāvā|prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā||
puni sarbagya sarba ura bāsī|sarbarūpa saba rahita udāsī||
bole bacana nīti pratipālaka|kārana manuja danuja kula ghālaka||
sunu kapīsa laṃkāpati bīrā|kehi bidhi taria jaladhi gaṃbhīrā||
saṃkula makara uraga jhaṣa jātī|ati agādha dustara saba bhāṃtī||
kaha laṃkesa sunahu raghunāyaka|koṭi siṃdhu soṣaka tava sāyaka||
jadyapi tadapi nīti asi gāī|binaya karia sāgara sana jāī||
prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri|binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri||
५०
sakhā kahī tumha nīki upāī|karia daiva jauṃ hoi sahāī||
maṃtra na yaha lachimana mana bhāvā|rāma bacana suni ati dukha pāvā||
nātha daiva kara kavana bharosā|soṣia siṃdhu karia mana rosā||
kādara mana kahuṃ eka adhārā|daiva daiva ālasī pukārā||
sunata bihasi bole raghubīrā|aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā||
asa kahi prabhu anujahi samujhāī|siṃdhu samīpa gae raghurāī||
prathama pranāma kīnha siru nāī|baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī||
jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe|pācheṃ rāvana dūta paṭhāe||
sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha|prabhu guna hṛdayaṃ sarāhahiṃ saranāgata para neha||
५१
pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhāū|ati saprema gā bisari durāū||
ripu ke dūta kapinha taba jāne|sakala bāṃdhi kapīsa pahiṃ āne||
kaha sugrīva sunahu saba bānara|aṃga bhaṃga kari paṭhavahu nisicara||
suni sugrīva bacana kapi dhāe|bāṃdhi kaṭaka cahu pāsa phirāe||
bahu prakāra mārana kapi lāge|dīna pukārata tadapi na tyāge||
jo hamāra hara nāsā kānā|tehi kosalādhīsa kai ānā||
suni lachimana saba nikaṭa bolāe|dayā lāgi haṃsi turata choḍāe||
rāvana kara dījahu yaha pātī|lachimana bacana bācu kulaghātī||
kahehu mukhāgara mūḍha sana mama saṃdesu udāra|sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra||
५२
turata nāi lachimana pada māthā|cale dūta baranata guna gāthā||
kahata rāma jasu laṃkāṃ āe|rāvana carana sīsa tinha nāe||
bihasi dasānana pūṃchī bātā|kahasi na suka āpani kusalātā||
puni kahu khabari bibhīṣana kerī|jāhi mṛtyu āī ati nerī||
karata rāja laṃkā saṭha tyāgī|hoihi jaba kara kīṭa abhāgī||
puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī|kaṭhina kāla prerita cali āī||
jinha ke jīvana kara rakhavārā|bhayau mṛdula cita siṃdhu bicārā||
kahu tapasinha kai bāta bahorī|jinha ke hṛdayaṃ trāsa ati morī||
-kī bhai bheṃṭa ki phiri gae śravana sujasu suni mora|kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora||
५३
nātha kṛpā kari pūṃchehu jaiseṃ|mānahu kahā krodha taji taiseṃ||
milā jāi jaba anuja tumhārā|jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā||
rāvana dūta hamahi suni kānā|kapinha bāṃdhi dīnhe dukha nānā||
śravana nāsikā kāṭai lāge|rāma sapatha dīnhe hama tyāge||
pūṃchihu nātha rāma kaṭakāī|badana koṭi sata barani na jāī||
nānā barana bhālu kapi dhārī|bikaṭānana bisāla bhayakārī||
jehiṃ pura daheu hateu suta torā|sakala kapinha mahaṃ tehi balu thorā||
amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā|amita nāga bala bipula bisālā||
dvibida mayaṃda nīla nala aṃgada gada bikaṭāsi|dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavaṃta balarāsi||
५४
e kapi saba sugrīva samānā|inha sama koṭinha ganai ko nānā||
rāma kṛpāṃ atulita bala tinhahīṃ|tṛna samāna trelokahi ganahīṃ||
asa maiṃ sunā śravana dasakaṃdhara|paduma aṭhāraha jūthapa baṃdara||
nātha kaṭaka mahaṃ so kapi nāhīṃ|jo na tumhahi jītai rana māhīṃ||
parama krodha mījahiṃ saba hāthā|āyasu pai na dehiṃ raghunāthā||
soṣahiṃ siṃdhu sahita jhaṣa byālā|pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā||
mardi garda milavahiṃ dasasīsā|aisei bacana kahahiṃ saba kīsā||
garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṃkā|mānahu grasana cahata hahiṃ laṃkā||
-sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma|rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṃgrāma||
५५
rāma teja bala budhi bipulāī|seṣa sahasa sata sakahiṃ na gāī||
saka sara eka soṣi sata sāgara|taba bhrātahi pūṃcheu naya nāgara||
tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ|māgata paṃtha kṛpā mana māhīṃ||
sunata bacana bihasā dasasīsā|jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā||
sahaja bhīru kara bacana dṛḍhāī|sāgara sana ṭhānī macalāī||
mūḍha mṛṣā kā karasi baḍāī|ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī||
saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ|bijaya bibhūti kahāṃ jaga tākeṃ||
suni khala bacana dūta risa bāḍhī|samaya bicāri patrikā kāḍhī||
rāmānuja dīnhī yaha pātī|nātha bacāi juḍāvahu chātī||
bihasi bāma kara līnhī rāvana|saciva boli saṭha lāga bacāvana||
-bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa|rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa||
५६ (क)
kī taji māna anuja iva prabhu pada paṃkaja bhṛṃga|hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṃga||
५६ (ख)
sunata sabhaya mana mukha musukāī|kahata dasānana sabahi sunāī||
bhūmi parā kara gahata akāsā|laghu tāpasa kara bāga bilāsā||
kaha suka nātha satya saba bānī|samujhahu chāḍi prakṛti abhimānī||
sunahu bacana mama parihari krodhā|nātha rāma sana tajahu birodhā||
ati komala raghubīra subhāū|jadyapi akhila loka kara rāū||
milata kṛpā tumha para prabhu karihī|ura aparādha na ekau dharihī||
janakasutā raghunāthahi dīje|etanā kahā mora prabhu kīje||
jaba tehiṃ kahā dena baidehī|carana prahāra kīnha saṭha tehī||
nāi carana siru calā so tahāṃ|kṛpāsiṃdhu raghunāyaka jahāṃ||
kari pranāmu nija kathā sunāī|rāma kṛpāṃ āpani gati pāī||
riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī|rāchasa bhayau rahā muni gyānī||
baṃdi rāma pada bārahiṃ bārā|muni nija āśrama kahuṃ pagu dhārā||
binaya na mānata jaladhi jaḍa gae tīna dina bīti|bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti||
५७
lachimana bāna sarāsana ānū|soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū||
saṭha sana binaya kuṭila sana prītī|sahaja kṛpana sana suṃdara nītī||
mamatā rata sana gyāna kahānī|ati lobhī sana birati bakhānī||
krodhihi sama kāmihi hari kathā|ūsara bīja baeṃ phala jathā||
asa kahi raghupati cāpa caḍhāvā|yaha mata lachimana ke mana bhāvā||
saṃghāneu prabhu bisikha karālā|uṭhī udadhi ura aṃtara jvālā||
makara uraga jhaṣa gana akulāne|jarata jaṃtu jalanidhi jaba jāne||
kanaka thāra bhari mani gana nānā|bipra rūpa āyau taji mānā||
kāṭehiṃ pai kadarī pharai koṭi jatana kou sīṃca|binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pai nava nīca||
५८
sabhaya siṃdhu gahi pada prabhu kere|chamahu nātha saba avaguna mere||
gagana samīra anala jala dharanī|inha kai nātha sahaja jaḍa karanī||
tava prerita māyāṃ upajāe|sṛṣṭi hetu saba graṃthani gāe||
prabhu āyasu jehi kahaṃ jasa ahaī|so tehi bhāṃti rahe sukha lahaī||
prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī|marajādā puni tumharī kīnhī||
ḍhola gavāṃra sūdra pasu nārī|sakala tāḍanā ke adhikārī||
prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī|utarihi kaṭaku na mori baḍāī||
prabhu agyā apela śruti gāī|karauṃ so begi jau tumhahi sohāī||
sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi|jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi||
५९
nātha nīla nala kapi dvau bhāī|larikāī riṣi āsiṣa pāī||
tinha ke parasa kieṃ giri bhāre|tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre||
maiṃ puni ura dhari prabhutāī|karihauṃ bala anumāna sahāī||
ehi bidhi nātha payodhi baṃdhāia|jehiṃ yaha sujasu loka tihuṃ gāia||
ehi sara mama uttara taṭa bāsī|hatahu nātha khala nara agha rāsī||
suni kṛpāla sāgara mana pīrā|turatahiṃ harī rāma ranadhīrā||
dekhi rāma bala pauruṣa bhārī|haraṣi payonidhi bhayau sukhārī||
sakala carita kahi prabhuhi sunāvā|carana baṃdi pāthodhi sidhāvā||
nija bhavana gavaneu siṃdhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyaū|yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyaū||sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā||taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi saṃtata saṭha manā||
sakala sumaṃgala dāyaka raghunāyaka guna gāna|sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava siṃdhu binā jalajāna||
६०